Tussen die coup plegers was een jonge charmante charismatische man die fungeerde als de lijfwachter van Al Bakir. Die man die er verlegen uit zag en de taal van het volk met een vleugje humor sprak werd een paar maanden later de werkelijke leider van Irak. Hij liep weliswaar over de lijken van zijn vrienden maar had het geluk dat die vrienden bij het volk niet geliefd waren. Hij maakte vriendschap met zijn vijanden zoals de Koerden, Communisten en Sjiieten om later over hun lijken te lopen. Dat deed hij met een knipoog naar de "hemel" die hem veel geluk gaf. Hij werd de almachtige en wilde grensoverschrijdende activiteiten ontplooien. Die man heet Saddam Hussein.
Saddam Hussein manipuleerde de Irakezen (door beloning en straf) lid te worden van zijn partij. Velen (genoodzaakt) kozen voor de beloning. Ik zag hoe hij werd bewonderd en bevreesd tegelijk zelfs door zijn vijanden terwijl de lijsten van de vermisten, gevangenen en vermoorden steeds langer werden.
Alles draaide om de persoon van Saddam die werd in feite - via dwang en opportunisme - tot God verheven door zangers, dichters, schilders, fotograven, beeldhouders, wetenschappers, filosofen, psychologen, politici, militairen, politie etc. etc.
De hoogste militaire rang die toen bestond was niet voldoende voor hem. Men creëerde een speciale rang voor hem die nergens ter wereld bestond. Hij kreeg het ene ere doctoraat na het andere. Ook van de buitenlandse universiteiten. Misschien niet helemaal onterecht. Saddam had namelijk de olie in 1973 genationaliseerd. De immens grote inkomsten die hieruit voort vloeiden werden vooral besteed aan vele projecten die zijn persoon verheerlijken. Ook de buitenlandse bedrijven kwamen massaal naar Irak. De economie bloeide, echter bleef alles schaars en mensen moesten in lange rijen staan voor alle soorten levensmiddelen.

In 1975 studeerde ik overdag aan de universiteit van Bagdad en in de avonduren werkte ik bij de staatsomroep. Een medestudent deed het zelfde. Hij was een cameraman en had blijkbaar sympathie voor de communisten. Een paar maanden nadat Saddam met behulp van o.a. de communisten de Koerden had uitgeschakeld verdween die cameraman. Ik wilde weten waar hij was. Niemand durfde iets te zeggen. Ik zag de angst gemengd met onverschilligheid in de ogen van de mensen bij wie ik informeerde. Op een avond na een stevige borrel met een bekende Irakese tv-presentator te hebben gedronken liet ik de naam van de cameraman vallen. Mijn tafelgenoot keek me aan met wazige ogen en zei: "weet jij het echt niet?" De tv-presentator vertelde me lacherig hoe de cameraman werd ondervraagd, gemarteld en geëxecuteerd. Toen ik hem naar de reden vroeg zei hij dat de cameraman bij een gelegenheid een bekende Irakese communist had gegroet. Die tv-presentator moest getuigen dat de cameraman die communist groette!
Ik wist dat ik voorzichtig moest zijn maar dat kon ik niet. Ondanks of dankzij mijn grote mond heb ik geluk gehad. Ik werd niet gearresteerd. Mijn neven waren voorzichtig en soms "loyaal" aan de regering. Een van hen werd leraar in de Arabische taal en de religie en gaf les aan een middelbare school. Hij verdiepte zich in de islam en ging ook dagelijks naar de moskee. Opeens verdween hij maanden lang. Niemand wist waar hij was. Zijn regelmatig bezoek aan de moskee was blijkbaar voldoende voor de mannen van Saddam om hem te arresteren, martelen en te executeren. Op een dag belde zijn broer op en vertelde dat ik langs moest komen. De vermiste broer was terecht. Ik ging erheen om mijn jeugd vriend, die me had leren fietsen, te zien. Bij hun thuis vertelde zijn moeder dat ze hem al hadden begraven. Ze zei dat hij geëxecuteerd was, maar ze mochten dat niet zeggen en rouw was verboden. Ze moesten zeggen dat hij door een auto verongelukt was. Een van zijn broers die het lijk ging ophalen zei: "ik moest eerst voor de kogels betalen, een brief tekenen voor de ontvangst van het lijk. Toen ik in de zaal kwam hing een verschrikkelijke geur. Zijn lichaam lag onderaan een berg van lijken."

De beelden van de straten in Bagdad aan het eind van de middag zijn nog gegrift op mijn netvlies. Tussen 1975 en 1978 zag ik regelmatig de deportatie van Koerden naar de woestijn. Militaire konvooien vervoeren de weerloze vrouwen en kinderen door Bagdad naar de woestijn onder het gejuich van het "publiek". Het was in het begin van die periode toen een goede kennis van me samen met zijn vrouw verdween. Maanden wisten we niets van hen. Op een avond stond zijn vrouw voor onze deur. Ik herkende haar niet. Ze was totaal in de war en beefde over haar hele lichaam. Ik liet haar binnen. Ze kon twee dagen lang geen woord zeggen. Als ze even in slaap viel schrok ze weer wakker terwijl ze schreeuwde. Na die twee verschrikkelijke dagen vertelde ze dat zij en haar man waren gearresteerd omdat een neef van hun was beschuldigd van Koerdische activiteiten. Ze vertelde hoe de beulen hen martelden. Hoe zij met de benen aan het plafonds hingen en onder hun neus een vieze geur werd gelegd. Hoe zij gedwongen werd in de schoot van haar man zitten terwijl zijn nagels werden uitgetrokken. Haar man bezweek aan de martelpraktijken en toen ze haar beulen vroeg of ze mocht bidden zeiden ze: "alleen domme mensen geloven in God". Ik wilde wat doen tegen dat onrecht, maar behalve mijn pen, een microfoon, soms een camera en een oneindige woede bezat ik niets. Met die attributen moest ik heimelijk omgaan zodat ik niet direct de strop kreeg. Ik stond na elke uitzending klaar om tape te wissen.

Saddam vierde zijn presidentschap in 1979 met het executeren van tientallen van zijn kameraden onder wie zijn eigen zwager. Een jaar later viel hij Iran binnen. Sindsdien brengt Saddam Irak van de ene ramp naar de andere. Zijn ware duivelse gezicht, dat voor de Irakezen al bekend was, liet hij ook aan de buitenwereld zien. Hij vertelde dat wanneer iemand de macht wilde overnemen dat die Irak zonder volk zou aantreffen. En hij offert inderdaad sindsdien zijn volk op voor zijn grillen.
Saddam kwam regelmatig naar het gebouw van de staatsomroep waar ik werkzaam was. Het complex werd bewaakt door elite eenheden. Maar wanneer hij kwam liet hij een paar uur voor zijn komst het complex door zijn speciale lijfwachten overnemen. De elite eenheden werden ontwapend en in hun kamers opgesloten. De gewone ambtenaren werden onder strenge bewaking begeleid en bevolen om voor de camera's te applaudisseren wanneer Saddam arriveerde. De weg van zijn paleis naar het complex werd ook een paar uur van tevoren tot verboden terrein verklaart. Zijn stoet bestond uit zo'n 20 zwarte geblindeerde auto's van hetzelfde type en kleur. En deze reden zigzag door elkaar. Niemand wist waar Saddam zat. Tijdens zijn aanwezigheid in het complex mocht niemand naar binnen of buiten.
Saddam was toen al te machtig geworden voor de Iraki's om hem te kunnen uitschakelen. Hij had geen rivalen van betekenis. Niemand vertrouwde niemand. Toen hij de oorlog met Iran begon en vele mensen gingen deserteren beloonde hij mensen die de deserteurs verklikten. Vele mensen gingen hun zoons, broers en echtgenoten aangeven voor een auto. Saddam kon zich permitteren de verklikkers te belonen omdat hij toen alles gefinancierd kreeg van o.a. Koeweit en de rijke Arabische staten van de Perzische golf die hem in zijn oorlog steunden. De families van militairen die in de oorlog met Iran sneuvelden kregen ook een auto of een stukje grond. Maar diegene die zich moesten terugtrekken voor een of andere reden tijdens confrontaties in de eerste linies werden vermoord en als "lafaard" bestempeld. Hun families kregen niets en mochten niet rouwen om hun "lafaards".

Inmiddels ben ik al 23 jaar gevlucht uit Bagdad en woon bijna 22 jaar in Nederland. In al die jaren volg ik op de voet de ontwikkelingen daar. In 1980 trof ik in Iran, een vluchtelingenkamp aan de Perzische golf, trof ik duizenden Koerdische Faili's aan, die door Saddam in 1973 eerst van al hun bezittingen beroofd waren en vervolgens naar Iran gedeporteerd werden.
In Iran zag ik het Iraanse leger over de vlaggen van Amerika en de Sovjet unie marcheren. De leuzen met "dood aan Amerika, dood aan Israël, dood aan de Sovjet Unie" hingen overal. En Saddam had geluk dat hij tegen die Mullah's vocht. Aan de ene kant groeide de haat van het Irakese volk voor de dictator maar aan de andere kant groeide de steun en de sympathie van de hele wereld voor hem. Het westen maar ook het oosten hielp hem met adviezen, het bouwen van een grote militaire infrastructuur, leveren van materiaal voor het maken van chemische-, biologische- en kernwapens. De installatie van het laatste heeft de Israëlische luchtmacht in 1982 vernietigd. Maar Saddam zal geen Saddam zijn als hij niet door was gegaan. Hij liet zich in 1989 spottend uit over dat hij Israël in het hart kon treffen: hij was bijna in het bezit van een kernwapen. Hij had alleen nog een ontsteker nodig, zo zei hij voor het oog van de TV camera.

In 1987 begon Saddam Hussein chemische wapens, als proef te gebruiken, tegen Iran en ook tegen de weerloze "eigen" Koerden. Hij legde dat op videobanden vast. Maar die werden nergens getoond behalve in de kamers van de Irakese machthebbers. Van de Iraanse soldaten die met gif waren gedood werden wel op de Irakese TV vertoond. Toen hij het Koerdische stad Halabja met gifgassen bombardeerde en de hele stad slachtoffer werd nodigde Iran de westerse journalisten uit en er kwamen beelden vrij. De hele wereld kon zien hoe de hele stad was bezaaid met opgezwollen lichamen van vooral kinderen en vrouwen. Ik kan dan ook nooit vergeten hoe de voormalige minister van Buitenlandse zaken Hans van den Broek tegen een TV journalist zei: "we weten dat er chemische wapens gebruikt zijn. Maar we weten niet door wie"! Tot dusver werd Saddam nog steeds beschermd door de wereld.
Dit was tekenend voor de regeringen van het westen. Geen enkele regering over de hele wereld protesteerde tegen het gebruik van die gifbommen tegen de Koerden. Het werd bestempeld als een binnenlandse aangelegenheid in Irak! De hele islamitische en Arabische wereld, inclusief hun media, negeerden het gebeuren in Halabja. Alsof dat nooit plaats had gevonden. Een dappere VPRO TV journalist durfde de voormalige Jordaanse koning Hussein onverwacht te vragen waarom hij niets zei tegen zijn vriend Saddam Hussein over het gebruik van chemische wapens in Koerdistan. De koning schrok en zei dat hij van niets wist. "Maar als dat zo is zal ik de president over de beweegreden vragen", voegde hij kalm er aan toe.
Zulke momenten kunnen beslissend zijn voor het geloof in de mens. Op zulke momenten kun je het geloof in alle goden en religiën verliezen. Je beseft dat er geen gerechtigheid bestaat en dat je als mens machteloos bent.
Geen twee jaar later toen Saddam Koeweit veroverde vond van den Broek hem een tiran. Koning Hussein bleef echter in zijn vriend geloven en hem steunen. Misschien omdat hij niet wist dat Saddam Koeweit was binnengevallen!

Na de bezetting van Koeweit in 1990 hoorde je George Bush sr zeggen dat Saddam de nieuwe Hitler is. Op dat moment raakte ik ontroerd en ging bijna van die man houden. Ik en met mij bijna het hele Irakese volk zagen Bush als de verlosser. De Irakezen waren blij de Amerikaanse straaljagers de Irakese stellingen te zien bombarderen. Zij hoopten en verwachten bevrijd te worden van hun dictator. Het Irakese volk was maar een paar uur van de vrijheid verwijderd toen ik uit mijn slaap schrok en de TV aanzette. Het was tien minuten voor drie Nederlandse tijd. Ik schakelde naar CNN en hoorde dat de president van Amerika een belangrijke mededeling voor de wereld heeft. Mijn hart klopte te hard. Ik begon te beven en wist dat er onheil in de lucht hing. En inderdaad Saddam had weer geluk. Bush had gemikt op 100 uur oorlog. Saddam Hussein mocht zijn koffers weer uitpakken. En ik zat de volgende dag totaal kappot, machteloos en zielig de wonden van het hele Irakese volk te likken.
Een paar weken later blies Bush sr weer hoop in de Irakese aderen. Hij riep ze op hun dictator te verdrijven. En deze gingen er met volle overtuiging voor. In het zuiden van Irak veroverde de bevolking bijna het hele gebied. In het noorden verjoegen de Koerden de Irakese troepen. Op het moment dat een Koerdische leider aankondigde dat zijn troepen klaar stonden om naar Bagdad op te rukken, kreeg Saddam echter het groene licht zijn luchtmacht weer te gebruiken. Binnen de kortste tijd verpletterden zijn troepen de Irakese bevolking -onder het toeziend oog van de geallieerden in Irak. Saddam's troepen brachten een massaslachting toe bij de opstandelingen. Tienduizenden mensen zijn een verschrikkelijke dood tegemoet gegaan. Miljoenen vluchten over de Irakese grenzen voor de terreur van hun president.
Ikzelf ging opzoek naar mijn familieleden ergens aan de grens tussen Irak en Turkije en trof een ernstig gewond volk. Bijna het hele Koerdische volk was gelegerd tussen een paar dalen en bergen en werd behandeld door Turkse soldaten als grofvuil. En Saddam vierde "de overwinning van de moeder van alle oorlogen". Want hijzelf overleefde die oorlog en dat was de overwinning. Hij liet ook gretig zijn ontmoetingen met de leiders van Koerden en Sjiieten op TV zien. Bij het zien van die beelden hoopte ik dat ik even een struisvogel kon worden. Er was helaas geen zand genoeg.
Zou Saddam een rol hebben gespeeld in de ruzies binnen de oppositiegroepen? Als hij de ruzie tussen de twee Koerdische facties in 1994 heeft gemanipuleerd zou hij er nu zeker spijt van hebben, want Iraaks Koerdistan is al zeven jaar niet één de facto staat maar twee de facto staten met complete regeringen. En sinds 1998 hebben de Koerden hun ruzie bijgelegd door bemiddeling van de Amerikanen en de Britten. Normaliter als een generaal verliest stap hij op en houdt de eer aan zichzelf. Maar Saddam Hussein verliest sinds 1980 het ene veldslag na het andere. Hij veroorzaakte de dood van ruim miljoen mensen tussen 1980 en 1988 in de oorlog met Iran. De oorlog met Koeweit en bevrijding daarvan koste 3500 mensenlevens aan de Irakese zijde. De nasleep van die oorlog, de opstand en het neerslaan ervan, kostte vervolgens nog eens 100.000 levens. Sinds 1991 vluchtten er vier miljoen Irakezen, en als het aan het volk ligt zal niemand blijven behalve de mensen die direct afhankelijk zijn van Saddam zelf. Maar Saddam denkt niet aan aftreden ondanks dat hij regelmatig door de inspecteurs vernederd wordt. Ze zoeken immers zelfs tussen zijn persoonlijke spullen in zijn paleizen. Dat de president zelf niet aanwezig is, is normaal. Hij is nooit aanwezig wanneer het volk hem nodig heeft. Hij vlucht voortdurend van de ene schuilplaats naar het andere. Een president die zich niet normaal aan zijn volk kan tonen dient geen president te zijn. Saddam vindt de inspecteurs en zijn volk lachwekkend. Hij vindt het geen vernedering maar een kunst dat hij de hele wereld om de tuin leidt zodat hij het overleeft. Hij ziet het als een spel waarin hij ontspannen als een plezier beschouwd. Hij vindt de laatste twee hoofdinspecteurs Blix en zijn schaduw Al-Baradei naïef en houdt ze voorduren voor de gek. En zij trappen telkens in zijn val. Maar daar kan hij niets aan doen dat ze zo besluiteloos zijn. Hij kan er niets aan doen dat zij het besluit 1441 niet toepassen. Als ze dat letterlijk doen is Saddam allang in gebreke. Saddam weigerde tot nu toe die twee mannen te ontmoeten en hun opdrachten uit te voeren. Sterker nog hij spot met ze. Zo op het moment dat Blix zijn waardeloos rapport van 14 februari in de VN voorlas, kondigde Saddam een wettelijke resolutie aan waarmee hij de handel in massavernietigingswapens verbiedt. Als dit geen farce is weet ik het ook niet meer.
De illusie hebben dat Irak effectief en onvoorwaardelijk mee gaat werken is niet alleen naïef maar ook verschrikkelijk dom. Want Saddam werkt (succesvol) al 12 jaar niet mee en waarom zou hij de komende twee weken onvoorwaardelijk meegaan werken terwijl hij heel goed weet dat Rusland, Frankrijk, China, Duitsland, België en nog vele andere landen hem nodig hebben en zullen alles in het werk stellen hem aan de macht te houden. En die zogenaamde vredesdemonstraties kan ik niet anders zien dan liefdes verklaring aan Saddam Hussein omdat hij de Amerikanen dwars zit. De demonstranten zijn niet anti-oorlog. Ze demonstreren niet om het Irakese volk te beschermen tegen de Amerikaanse bommen zoals zij beweren. Als ze tegen de oorlog waren en klein beetje respect voor het Irakese volk hadden, hadden ze gedemonstreerd tegen de monddoding van de Irakezen door hun "geliefde" leider Saddam Hussein. Als het hen om het Irakese volk ging hadden ze gedemonstreerd tegen honderdduizenden slachtoffer die ieder jaar door Saddam gemaakt worden. Als ze het Irakese volk voor mensen zagen hadden ze gedemonstreerd tegen de (gifgas) bommen die Saddam tegen eigen bevolking gebruikte. Nee, dat doen ze niet want dat beschouwen ze niet als oorlog. Of weten ze niet dat elke oorlog die einde maakt aan de oorlog van Saddam tegen zijn volk niet meer dan bevrijding kan betekenen? Als een oorlog tegen Saddams oorlog en zijn terreur komt, zullen miljoenen mensen in Bagdad en alle Irakese steden en dorpen de bevrijding vieren, net zoals de Fransen, Belgen, Nederlanders die in 1945 deden toen de Amerikanen hen van de oude Hitler hadden bevrijd. Ik weet niet of die demonstranten dat beseffen of niet. Een ding weet ik zeker dat hun daden alleen in het voordeel van de huidige Irakese president werkt. Ze gaan na hun demonstratie tevreden een borrel drinken, jointje draaien en feest vieren terwijl het Irakese volk zwaarder wordt bestraft en hun nacht van onderdrukking langer duurt.

Het Irakese volk heeft schoon genoeg van een straatbende als regime die de boel in Irak al 34 jaar terroriseert. Dat volk kan niet waarderen wat de beschaafde wereld doet om het regime van Saddam te beschermen. Ze begrijpt het echter wel. Want ze weten dat de beschaafde wereld medeschuldig is aan de wandaden van Saddam. Zelfs de Paus gooit zijn (zwaar)gewicht in de schaal met sieraden en kleding aan. Het respect dat ik voor zijn ouderdom en zielige vertoning had, ben ik kwijt nadat hij de oorlogsmisdadiger Tariq Aziz vorstelijk ontving. Op die manier maakt de "beschaafde" wereld van Saddam Hussein een held, een profeet en misschien ook weer de winnaar! Zoals ik samen met mijn neven op die beklemende hete zomer dag in juli 1968 een zwarte toekomst voor Irak hebben voorspeld zie ik nu dat als Saddam Hussein deze keer overleeft (met of zonder ontwapening) de wereld er anders zal uit gaan zien. Een zwarte toekomst zal het hele midden oosten en vervolgens de wereld gaan treffen. Want Saddam Hussein zelf is de vuile bom.

Een paar vragen die mij en vele Irakezen beangstigen en bezighouden luiden als volgt: Gaan de Amerikanen het op een akkoordje gooien en een aantal generaals van Saddam, met zijn instemming, tijdelijk de macht van de president overnemen? Zal Turkije, de bondgenoot van Amerika en lid van NAVO, de rol van Saddam overnemen wat de onderdrukking van de (Irakese) Koerden betreft? Hopelijk dat Amerika een structurele oplossing voor die problemen gaat vinden. Amerika moet de Koerdische problemen niet alleen in Irak maar ook in het hele midden oosten in het voordeel van dat volk oplossen. Wanneer dat niet gebeurd blijft het Midden-Oosten onstabiel, zeker wanneer Saddam ook aan de macht blijft en misbruik van het Palestijnse vraagstuk maakt.

Ibrahim Selman